تبلیغات
کتاب امّت اسلامی

کتاب امّت اسلامی
قالب وبلاگ
جبرئیل (جبرائیل ) ، از فرشتگان مقرب الاهی و آورندة وحی در اسلام . در بارة جبرئیل در کتاب مقدّس و سنّتهای یهودی و مسیحی ، در قرآن و حدیث و نیز در آثار فلسفی و عرفانی مسلمانان بحث شده است .

1) در سنّت یهودی ـ مسیحی . واژة عبری
l ¦e ¦r ¢Gab که دریونانی Gabriel تلفظ شده لفظاً به معنای «خدا قدیر است ؟» یا مرد خدا و قهرمان خداست ( > دانشنامة معیار کتاب مقدّس < ، ذیل "Gabriel" ؛ > دایرة المعارف جدید کاتولیک < ، ذیل "Gabriel, Archangel" ). نام جبرئیل چهار بار در عهدین آمده است :

دوبار در کتاب دانیال نبی و دوبار در انجیل لوقا. در کتاب دانیال نبی (8:16)، جبرئیل به صورت انسانی بر دانیال پدیدار می شود تا معنای رؤیای او را برایش باز گوید. حضور جبرئیل با جذبه ای همراه است که دانیال از آن مدهوش می شود. در جای دیگری از کتاب دانیال نبی (9:21)، جبرئیل در زمانی که دانیال مشغول دعا و قربانی است ، پروازکنان نزد وی می آید تا اسراری را برایش آشکار کند. در این موارد جبرئیل فرشته نامیده نشده ، بلکه صرفاً موجودی آسمانی است که می توان او را پیام آور خدا دانست و حضورش با جذبه و قدرتی الاهی همراه است (نیز رجوع کنید بهکتاب دانیال نبی ، 10:18).

در انجیل لوقا، جبرئیل مژدة تولد یحیی را برای زکریا (1: 19) و مژدة تولد عیسی را برای مریم (1:21) می آورد. گفته شده است که حضور جبرئیل در عهد عتیق صرفاً نشان دهندة قدرت الاهی است اما حضور او در عهد جدید، علاوه بر آن ، آرامش بخش و اطمینان آفرین نیز هست ( رجوع کنید به > دانشنامة معیار کتاب مقدّس < ، همانجا). همچنین گفته شده است که هر چهار بار حضور جبرئیل در کتاب مقدّس به نحوی ناظر به وعدة الاهی به ظهور مسیح است ( رجوع کنید به همانجا).

جبرئیل در آثار غیررسمی و مجعول بین عهدین (برای نمونه کتاب اول خنوخ ) و بعد آن حضور برجسته ای دارد و در حد ملکی مقرب ارتقا یافته است . در ترجمه و تفسیر آرامی تورات ، نقش جبرئیل بیشتر شده و به او فعالیتهایی نسبت داده شده که در دوره های اولیة عهد عتیق اتفاق افتاده است ، مثلاً اوست که یوسف را راهنمایی می کند ( رجوع کنید به سفر پیدایش ، 37:15) یا در دفن موسی شرکت دارد ( رجوع کنید به سفر تثنیه ، 34:6؛ > دانشنامة معیار کتاب مقدّس < ، همانجا). همچنین در مأثورات یهودی ، جبرئیل که تصور می شود از آتش ساخته شده ، در کنار میکائیل * ، اوریل و رافائل جزو چهار فرشته ای است که در اطراف عرش اند. به علاوه ، او در زمرة فرشتگان ملاقات کننده با ابراهیم و نیز ویران کنندة سَدوم (از قرای قوم لوط ) دانسته شده است ( رجوع کنید به د. جودائیکا ، ذیل "
Michael and Gabriel" ).

هر چند جبرئیل هم در سنّت یهودی و هم در سنّت مسیحی ، به مرور زمان ، اهمیت و ارج و قرب بیشتری یافته و حتی تصویر او به صورت فرشته ای بالدار به آثار هنری راه پیدا کرده است ، نه در سنّت یهودی (که در آن میکائیل مدافع

همیشگی قوم یهود تلقی می شده است ) و نه در سنّت مسیحی ، جبرئیل هیچگاه به اندازة میکائیل اهمیت نیافته و همیشه مرتبه ای ثانوی داشته است ( رجوع کنید به > دایرة المعارف جدید کاتولیک < ؛ د. جودائیکا ، همانجاها).

منابع : علاوه بر کتاب مقدّس ؛

Encyclopaedia Judaica , Jerusalem 1978-1982, s.v. "Michael and Gabriel" (by Harold Louis Ginsberg); The International standard Bible encyclopedia , ed. Geoffrey W. Bromiley, Michigan: William B. Eerdmans, 1979-1988, s.v. "Gabriel" (by L. Hunt); New Catholic encyclopedia , Detroit: Thomson, 2003, s.v. "Gabriel, Archangel" (by T. L. Fallon).

/ طاهره محمدیان عمرانی /

2) در قرآن و حدیث . واژة «جبرئیل » در اصل عبری است و ظاهراً به صورت سریانی اش به عربی راه یافته است (جفری ، ص 100ـ101). نویسندگان و محققان زبان عربی بر اعجمی بودن آن تصریح کرده اند ( رجوع کنید به جوالیقی ، ص 327؛ ابوحیّان غرناطی ، ج 1، ص 317؛ مرتضی زبیدی ، ج 10، ص 357) که در تلفظ آن تصرف شده است ؛ ابوحیّان غرناطی (ج 1، ص 317ـ 318) سیزده صورت مختلف آن ، نظیر جِبْریل ، جَبْریل ، جَبَرئیل ، جَبَرئِل ، جَبرائل ، جَبرائیِل ، را آورده است (نیز رجوع کنید به جوهری ، ذیل «جبر»؛ جوالیقی ، ص 113ـ114). همچنین دانی (ص 75) صورتهای قرائت این کلمه در قرآن را برشمرده (نیز رجوع کنید بهابن جزری ، ج 2، ص 219) که «جِبْرِیل » مشهورترین و فصیح ترین آنها به لهجة اهل حجاز و بنا بر قرائت حفص ، ابوعمرو، نافع و ابن عامر است (سمین حلبی ، ج 2، ص 18). برخی لغویان عرب با اشاره به معانی گوناگون «جَبْر»، از جمله پادشاه ، بنده ، شجاع ، مرد ( رجوع کنید بهازهری ، ج 11، ص 58 ـ59؛ ابن سیده ، ج 7، ص 407؛ مرتضی زبیدی ، ج 10، ص 348)، و ایل به عنوان اسمی از اسامی خداوند در عبری ( رجوع کنید بهخلیل بن احمد؛ جوهری ، ذیل «ایل »)، جبرئیل را همچون میکائیل و اسرافیل مرکّب از دو بخش دانسته اند که بدین ترتیب جبرئیل («جَبْر» + «ایل ») به معنای مرد خدا یا بندة خدا (عبداللّه ) است . جَبْر در زبانهای حبشی و سریانی و آرامی و عبری به معنای مرد، قهرمان و دلاور است و جبرئیل در این زبانها مرد خدا و قهرمان خدا معنا می شود (زامیت ، ص 116؛ مشکور، ج 1، ص 126). برخی ایل را به معنای بنده و جبرئیل و میکائیل و اسرافیل را به معنای عبداللّه ، عبدالرحمان و عبدالقدوس گرفته اند ( رجوع کنید به ابن کثیر، ج 1، ص 205؛ مرتضی زبیدی ، ج 10،



ص 357). با توجه به معنای «جبروت »، که در عبری به معنای نیرومندی و قدرت است ( رجوع کنید به مشکور، همانجا)، احتمالاً جبرئیل از «جبروت » مشتق شده است ( رجوع کنید بهابوحیّان غرناطی ، همانجا). باتوجه به اینکه «جَبَر» از زبان عبری به معنای قدرت داشتن و توانمندی و «جبرئیل » به معنای شخص نیرومند نیز آمده است (زامیت ، ص 116، 530؛ مشکور، همانجا؛ نیز رجوع کنید بهالجَبّار * )، این احتمال تقویت می شود. حتی القاب «شدیدالقوی » و «ذومرّة » نیز معادل عربی جبرئیل دانسته شده است ( رجوع کنید بهجفری ، ص 100؛ مشکور، ج 1، ص 126ـ127؛ جُعَیْط ، ص 63).

نام جبرئیل در قرآن سه بار در آیات مدنی آمده است ( رجوع کنید بهبقره : 97، 98؛ تحریم : 4). به وظیفة اصلی جبرئیل ، یعنی پیام آوری وحی ، در آیة «... نَزَّلَهُ عِلی ' قَلْبِکَ...» (بقره : 97) تصریح شده است ، هرچند در بارة کیفیت انتقال و نزول وحی میان متکلمان اختلاف نظر وجود دارد ( رجوع کنید به فخررازی ، ج 2، ص 32؛ صدرالدین شیرازی ، ج 1، ص 296ـ301؛ نیز رجوع کنید به وحی * ).

در قرآن تعابیر دیگری نیز هست که مفسران (برای نمونه رجوع کنید بهطبری ، جامع ؛ طوسی ، التبیان ؛ فضل بن حسن طَبْرِسی ، ذیل آیات ) آنها را ناظر به جبرئیل دانسته اند، از جمله «الروح الامین » (شعراء: 193) که حاکی از امانتداری او در رساندن وحی است ؛ «رسولٍ کریم » (حاقه : 40؛ تکویر: 19) که بر خصلتهای نیک وی دلالت دارد؛ «شدیدالقوی » و «ذومِرّة » و «ذی قوة » (نجم : 5، 6؛ تکویر: 20) که بیان کنندة توانمندی و قدرت بر انجام اوامر الاهی است ؛ «مَکین » و «مُطاع » (تکویر: 20، 21) که از جایگاه و منزلت ویژة او نزد خداوند و دیگر فرشتگان حکایت می کند؛ «روح القدس » (نحل : 102؛ که مضمون این آیه «قُلْ نَزَّلَه رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّکَ...» با آیة 97 سورة بقره : «قُل مَنْ ک'انَ عَدُوّاً لِجِبریلَ فَاِنَهُ نَزَّلَهُ عَلی ' قَلِبکَ بِاذِنِ اللّهِ...» که صراحتاً تنزیل قرآن را به جبرئیل نسبت داده ، مطابقت دارد؛ برای احتمالات دیگر در بارة مراد از روح القدس رجوع کنید بهمیبدی ، ج 1، ص 263ـ264؛ فخررازی ، ج 3، ص 177؛ نیز رجوع کنید به روح القدس * ).

علاوه بر انتقال وحی ، جبرئیل نقش ویژه ای در ولادت عیسی علیه السلام داشته است . او مژدة ولادت عیسی را به حضرت مریم داده ( رجوع کنید به فضل بن حسن طبرسی ؛ طباطبائی ، ذیل آل عمران : 45) و به صورت انسان نزد او متمثل شده (مریم : 17؛ نیز رجوع کنید بهطبری ، جامع ؛ طوسی ، التبیان ، ذیل آیه ) و روح الاهی را در رحم او دمیده ( رجوع کنید به طبری ، جامع ، ذیل مریم : 22؛ تحریم : 12؛ طوسی ، التبیان ، ذیل انبیاء: 91؛ تحریم : 12) و سرانجام خداوند به عیسی علیه السلام با جبرئیل یاری رسانده و نیرو بخشیده است ( رجوع کنید بهطبری ، جامع ؛ طوسی ، التبیان ، ذیل بقره : 87، 253؛ مائده : 110). مفسران در وساطت جبرئیل برای تولد عیسی تردید نکرده و تعبیر «روح » در آیات یاد شده را همگی ناظر به جبرئیل دانسته اند (برای احتمالات دیگر رجوع کنید به نحاس ، ج 4، ص 318؛ فضل بن حسن طبرسی ، ذیل مریم : 17؛ نیز رجوع کنید بهروح * ؛ روح القدس * ).

در بارة سبب کاربرد روح راجع به جبرئیل نیز مفسران اقوال گوناگونی ذکر کرده اند، نظیر تعلق او به عالم مجردات و روحانیات ، تکوین بدون ولادت ، غلبة حیات در او، افاضة حیات و احیای شریعت به واسطة او یا بیان برتری او بر سایر فرشتگان ( رجوع کنید بهطوسی ، التبیان ، ج 1، ص 340ـ341، ج 7، ص 114، ج 8، ص 62؛ فخررازی ، ج 24، ص 165ـ166). در بارة نسبت جبرئیل با روح و مراد از روح ، که به همراه ملائکه از آن یاد شده ( رجوع کنید به نحل : 2؛ معارج : 4؛ نبأ: 38؛ قدر: 4) یا در باره اش سؤال شده ( رجوع کنید به اسراء: 85)، اختلاف هست . برخی آن را فرشته ای موکل بر ارواح یا موجودی برتر از ملائکه و جبرئیل دانسته و گروهی مراد از آن را جبرئیل و تعبیر روح را دالّ بر عظمت و برتری جبرئیل بر دیگر ملائک دانسته اند ( رجوع کنید بهطوسی ، التبیان ، ج 6، ص 359ـ360، ج 10، ص 249؛ فخررازی ، ج 21، ص 36ـ39؛ برای تفصیل بیشتر در بارة مراد از روح در قرآن و احتمالات دیگر رجوع کنید بهروح * ).

آیات 97 و 98 سورة بقره در واکنش به پندار یهودیان در بارة جبرئیل نازل شده است ( رجوع کنید به ابن سعد، ج 1، ص 175ـ176؛ واحدی نیشابوری ، ص 17ـ19). آنان از پیامبر پرسیدند، کدام فرشته نزد او می آید و چون شنیدند که آن فرشته جبرئیل است ، به علت کینه ای که از جبرئیل داشتند، جبرئیل را دشمن خود خواندند. ظاهراً ایشان جبرئیل را فرشتة نازل کنندة بلا و سختی و فرمان جنگ و قتال و میکائیل را فرشتة رحمت و بشارت برای قوم یهود می دانستند ( رجوع کنید به طبری ، جامع ؛ زَمَخْشَری ، ذیل بقره : 97)، ازاین رو آیة 98 سورة بقره دشمنی با جبرئیل را هم ارز عداوت با میکائیل و دیگر فرشتگان و حتی خدا می شمرَد. گویا یهودیان به دنبال بهانه ای بودند تا از پذیرش اسلام سر باز زنند، چه پیش از این سؤال ، پرسشهای دیگری از پیامبر کرده بودند تا نبوت او را بیازمایند و هنگامی که حضرت به پرسشهای پیشین نیکو پاسخ داد، سؤال از فرشتة وحی را مطرح کردند ( رجوع کنید بهطبری ، همانجا). این در حالی است که عبداللّه بن سلام ، از علمای یهود، پس از طرح پرسشهایی که فکر می کرد فقط انبیا پاسخش را می دانند و شنیدن جوابهای پیامبر، مسلمان شد (بخاری ، ج 4، ص 268).

بر اساس روایات موجود در منابع اسلامی ، جبرئیل نخستین آیات قرآن (علق : 1ـ 5) را در غار حرا به پیامبر وحی کرد. سپس پیامبر نزد خدیجه سلام اللّه علیها بازگشت و او را از این امر مهم آگاه ساخت ( رجوع کنید بهعاملی ، ج 1، ص 233)؛ اما، طبق روایات متعدد در منابع اهل سنّت ، پیامبر دچار تردید شد که آیا فرشتة وحی را دیده یا با شیطان ملاقات کرده است و به توصیة همسرش نزد وَرَقَة بن نَوْفَل ــ فردی نصرانی که با کتب پیشین آشنا بود ــ رفتند و او ایشان را مطمئن کرد که آن فرشته همان ناموس اکبر است که پیشتر بر موسی علیه السلام نازل شده است ( رجوع کنید به ابن هشام ، ج 1، ص 155ـ157؛ ابن سعد، ج 1، ص 194ـ 195؛ طبری ، تاریخ ، ج 2، ص 298ـ303؛ همو، جامع ، ذیل علق ؛ برای همین روایت با اندکی اختلاف رجوع کنید بهابن حنبل ، ج 1، ص 312، ج 6، ص 223؛ بخاری ، ج 1، ص 3، ج 4، ص 124، ج 6، ص 88). این داستان را عموم سیره نویسان و محدّثان و مفسران بعدی پذیرفته اند (برای نمونه رجوع کنید بهقُرطُبی ، ج 1، ص 115ـ116؛ ابن کثیر، ج 3، ص 5 ـ6، 13؛ ابن حَجَر عَسقَلانی ، ج 8، ص 549 ـ554). حتی این احادیث به منابع حدیثی و تفسیری شیعی نیز راه یافته است (برای نمونه رجوع کنید بهابوالفتوح رازی ؛ فضل بن حسن طبرسی ، ذیل آیات ابتدای سورة علق ؛ ابن شهر آشوب ، ج 1، ص 42). دانشمندان شیعه به تفصیل به نقد سند و محتوای این روایات پرداخته اند، از جمله اینکه سلسله سند هیچ یک از این روایتها به طور متصل به شاهد داستان نمی رسد؛ اختلاف نقل داستان خود گواهی بر ساختگی بودن آن است ؛ تردید پیامبر در ماهیت وحی و ملاقات با جبرئیل یا شیطان با مقام عصمت پیامبر سازگاری ندارد ( رجوع کنید بهعاملی ، ج 1، ص 220ـ 223؛ سبحانی ، ج 1، ص 188ـ190؛ دوانی ، ص 157ـ206؛ شرف الدین ، ص 421؛ معرفت ، ج 1، ص 80 ـ 82). گفتنی است در روایات شیعی گزارشی که از آغاز وحی ارائه شده ، از مشکلات یاد شده مبراست و با مقام و منزلت پیامبر هماهنگ است ( رجوع کنید به ابن شهر آشوب ، ج 1، ص 43؛ نهج البلاغة ، خطبة 192؛ بَحْرانی ، ذیل علق ؛ مجلسی ، ج 17، ص 309ـ310؛ برای تفصیل بیشتر در این باره رجوع کنید بهوحی * ).

جبرئیل در مدت رسالت پیامبر همواره ولی و یاور او بود. چه شرح صدر پیامبر و تطهیر آن به دست او و میکائیل انجام گرفت (ابن حنبل ، ج 3، ص 149؛ طبری ، تاریخ ، ج 2، ص 308)؛ وضوگرفتن و نماز خواندن را به پیامبر تعلیم داد (ابن هشام ، ج 1، ص 161؛ طبری ، تاریخ ، ج 2، ص 307)؛ در معراج همسفر و راهنمای حضرت رسول بود (ابن حنبل ، ج 3، ص 148ـ149؛ بخاری ، ج 4، ص 77ـ 78؛ طبری ، تاریخ ، ج 2، ص 308ـ309)، هرچند در سدرة المنتهی از همراهی پیامبر بازماند و حضرت به تنهایی به سیر معراج ادامه داد (ابن بابویه ، 1386، ج 1، ص 277؛ قرطبی ، ج 3، ص 425)؛ هنگامی که پیامبر می خواست رسالتش را به خانواده اش ابلاغ کند ( رجوع کنید بهشعراء: 214)، جبرئیل بر انجام این امر تأکید کرد (طبری ، جامع ، ذیل شعراء: 214؛ همو، تاریخ ، ج 2، ص 320)؛ همو پیامبر را از توطئة کفار برای قتل او پیش از هجرت آگاه ساخت (ابن هشام ، ج 2، ص 333؛ طبری ، تاریخ ، ج 2، ص 372)؛ در غزوة بدر، او به همراه هزاران فرشته به یاری پیامبر و اصحابش شتافت (ابن سعد، ج 2، ص 16؛ طبری ، جامع ، ذیل انفال : 9؛ مجلسی ، ج 56، ص 198ـ199). جبرئیل همواره با تواضع نزد پیامبر اکرم حاضر می شد و همواره پیش از ورود بر حضرت از او اجازه می گرفت . مکان حضور جبرئیل در مسجدالنبی مقام جبرئیل نام گرفته است ( رجوع کنید به کُلَیْنی ، ج 4، ص 452؛ ابن بابویه ، 1404، ج 2، ص 570؛ همو، 1363 ش ، ج 1، ص 85؛ طوسی ، مصباح المتهجّد ، ص 710). پیامبر صلی اللّه علیه وآله وسلم هر سال یک بار در ماه رمضان قرآن را بر جبرئیل عرضه می کرد ( رجوع کنید بهابن حنبل ، ج 1، ص 276، 325ـ326، 363؛ بخاری ، ج 2، ص 228، ج 6، ص 101ـ102). گفته شده او شصت هزار مرتبه بر پیامبر اکرم فرود آمده است (ابن شهر آشوب ، ج 1، ص 41).

بنا بر روایات کتب اهل سنّت و شیعه ( رجوع کنید بهابن حنبل ، ج 1، ص 395، 398، 407، ج 6، ص 241؛ بخاری ، ج 4، ص 82 ـ 83، ج 6، ص 50؛ طبری ، جامع ، ذیل نجم : 8 ـ11، 12ـ16، 17ـ 18؛ ابن بابویه ، 1387، ص 263؛ احمدبن علی طبرسی ، ج 1، ص 362)، پیامبر دوبار جبرئیل را در صورت حقیقی اش رؤیت کرده است . یک بار در «افق اعلی »، هنگامی که پیامبر از او درخواست کرد تا صورت واقعی اش را ببیند، و بار دیگر در معراج ، نزد «سدرة المنتهی » ( رجوع کنید به نجم : 1ـ 18). نیز گفته اند که یک بار پیامبر او را در حالی که بین آسمان و زمین بر «کرسی » نشسته بوده ، دیده و سپس آیات سورة مدثر بر او نازل شده است ( رجوع کنید به ابن حنبل ، ج 3، ص 377؛ بخاری ، ج 1، ص 4، ج 6، ص 75ـ76؛ طبری ، جامع ؛ طوسی ، التبیان ، ذیل مدثر). به گفتة پیامبر، جبرئیل غالباً با چهرة جوان خوشرویی به نام دِحْیة بن خلیفه کلبی * بر او ظاهر می شده است ( رجوع کنید به ابن سعد، ج 4، ص 250؛ ابن شهر آشوب ، ج 2، ص 254؛ ابن طاووس ، ص 129ـ 130، 148؛ سیوطی ، ج 1، ص 205؛ نیز رجوع کنید به دحیة بن خلیفه کلبی * ) و حتی گفته اند که برخی صحابه و نیز عایشه جبرئیل را با این شمایل دیده و گمان برده بودند که او دحیة کلبی است ( رجوع کنید بهابن سعد، ج 3، ص 422، 488، ج 4، ص 250؛ طبری ، تاریخ ، ج 2، ص 582 ـ583؛ همو، جامع ، ذیل احزاب : 26ـ27؛ کلینی ، ج 2، ص 587؛ احمدبن علی طبرسی ، ج 1، ص 195). طبق برخی روایات ، او یک بار در هیئت مردی برای تعلیم دین به میان صحابه آمد ( رجوع کنید به ابن حنبل ، ج 1، ص 27، 52ـ53؛ بخاری ، ج 1، ص 18). او معمولاً همچون مرد معمولی با جامه ای سبزرنگ بر تن و عمامه ای ابریشمی بر سر، سوار بر اسب یا استر ظاهر می شد ( رجوع کنید به ابن هشام ، ج 3، ص 716؛ ابن سعد، ج 2، ص 26؛ طبری ، تاریخ ، همانجا). طبق احادیث ، امامان شیعه نیز از یاری و پشتیبانی جبرئیل بهره مند بوده اند. چنانکه مجلسی (ج 25، ص 47 به بعد) بابی با این عنوان گشوده و احادیث بسیاری نقل کرده است . نیز گفته شده است که دعای «لیلة السبت » را جبرئیل به علی علیه السلام آموخت (طوسی ، مصباح المتهجّد ، ص 420) و پس از درگذشت رسول اکرم مطالبی را بر فاطمه سلام اللّه علیها القا کرد که حضرت علی آنها را در مصحفی ، مشهور به مصحف فاطمه ، نگاشته است ( رجوع کنید بهصفار قمی ، ص 174؛ کلینی ، ج 1، ص 241، 458). در مجموعه ای از روایات ، تفاوت «رسول »، «نبی » و «امام » از نظر کیفیت نزول جبرئیل بر هر یک بیان شده است . چنانکه رسول جبرئیل را می بیند و با او صحبت می کند، نبی او را در خواب می بیند و صدایش را می شنود و امام فقط صدایش را می شنود. صفار قمی (ص 388ـ394) این احادیث را در بابی با همین عنوان گرد آورده است (نیز رجوع کنید به کلینی ، ج 1، ص 176ـ177).

جبرئیل در قصص انبیا نیز نقشی ممتاز دارد، چرا که آموزگار و مددکار همة انبیا از آدم تا عیسی بوده است . او به آدم زراعت و نحوة استفاده از آهن و مناسک حج ، به نوح ساختن کشتی و به داود ساختن زره را آموخت ؛ ابراهیم را از آتش نمرود رهانید؛ اسماعیل را هنگام ذبح و یوسف را زمان افکنده شدن در چاه یاری رساند و برای حمایت از موسی در مبارزه با فرعونیان ، آنان را به بحر احمر کشاند و غرق کرد. اکثر این داستانها را کعب الاحبار و وَهْب بن مُنَبِّه روایت کرده اند و به تفصیل در قصص الانبیا ی ثعلبی (برای نمونه رجوع کنید بهص 32، 34، 48، 67ـ 68، 82، 100، 176، 245) آمده است .

در روایات ، جبرئیل با القاب طاووس الملائکه ، افضل الملائکه ، ناموس اکبر (به معنای صاحب خبر خیر، در مقابل جاسوس به معنای صاحب خبر شر) یاد شده است ( رجوع کنید بهنَوَوی ، ج 1، ص 144؛ قزوینی ، ص 91؛ سیوطی ، ج 1، ص 92؛ مجلسی ، ج 17، ص 309، ج 18، ص 228، ج 56، ص 258). جبرئیل در شمار چهار فرشتة برگزیده و مقرب الاهی است که وظیفة تدبیر عالم را برعهده دارند ( رجوع کنید بهابن بابویه ، 1404، ج 4، ص 236؛ سیوطی ، ج 1، ص 93ـ94؛ مجلسی ، ج 56، ص 170، ج 65، ص 18)؛ جبرئیل آورندة وحی ، میکائیل موکَّل بر رزق و باران ، اسرافیل دمنده در صور و عزرائیل فرشتة مرگ است . در روایات اقوالی دالّ بر برتری دیگر ملائک بر جبرئیل وجود دارد، چنانکه گاهی به دلیل وساطت میکائیل و اسرافیل در نزول وحی یا به دلیل بزرگی میکائیل یا به سبب اماتة جبرئیل به واسطة عزرائیل در روز حشر، این سه ملک برتر از جبرئیل شمرده شده اند (برای نمونه رجوع کنید به سیوطی ، ج 1، ص 92ـ93؛ مجلسی ، ج 6، ص 329، ج 56، ص 223)؛ اما، به برتری جبرئیل اشارات صریح تری هست ( رجوع کنید به مجلسی ، ج 56، ص 206، 249، 258؛ برای تفصیل بیشتر در این باره رجوع کنید بهملائکه * ؛ اسرافیل * ؛ عزرائیل * ؛ میکائیل * ).

در وصف صورت حقیقی جبرئیل آمده است که او ششصد بال مرصع به دُر و مروارید دارد و در عظمت ، مشرق و مغرب عالم را پر می کند ( رجوع کنید به ابن حنبل ، ج 1، ص 407؛ بخاری ، ج 4، ص 83 ـ84؛ مقدسی ، ج 1، ص 173؛ قزوینی ، ص 91ـ92؛ قس الاختصاص ، ص 45ـ46 که جزئیات ویژگیهای جبرئیل را به نقل از ابن عباس آورده است ؛ نیز رجوع کنید به ملائکه * ).


[ دوشنبه 10 مهر 1391 ] [ 03:39 ب.ظ ] [ amin rhmt ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

بــنــــــــــــــام خدا
با سلام خدمت شما مهمان گرامی سایتی که مشاهده میکنید درباره ی احکام مسلمانان ازجمله دین و کتاب قرآن و واجبات دینی ازقبیل نماز ووووو.... میباشد امیدوارم لذت ببرید.
نویسندگان
آخرین مطالب
لیست آخرین مطالب
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب

Google

در این وبلاگ
در كل اینترنت